سرخک ( روبئولا )

 

سرخک بيماري ويروسي بسيار حاد و مسري است که با پيش نشانه هاي تب ، تورم ملتحمه چشم ، ترشح بيني ، سرفه و برجستگيهاي سرخ رنگ با مرکزي سفيد و يا سفيد متمايل به آبي روي مخاط دهان ( نقطه کوپليک ) تظاهر مي کند .

در سومين تا هفتمين روز بعد از شروع تب لکه هاي قرمز مشخص بيماري ، اول روي صورت سپس در تمام نقاط بدن ، ظاهر شده و ۴ تا ۷ روز ادامه خواهد داشت و بعضي اوقات با تبديل شدن به پوسته هاي قهوه ايي رنگ خاتمه مي يابد .

نشانه هاي باليني بيماري در نوزادان و بزرگسالان شديدتر از کودکان است .

تکثير ويروس و حضور عفونتهاي باکتريائي ثانويه ممکن است ، عوارضي از جمله التهاب گوش مياني ، پنوموني ، لارنژيت ، تراکئيت و برونشيت توأم ، اسهال و التهاب مغزي ايجاد کند .

در دهه ۱۹۹۰ در ايالات متحده مرگ ناشي از سرخک در حد ۳-۲  مورد براي هر ۱۰۰۰ نفر مبتلا اتفاق افتاده  که اغلب در کودکان کمتر از ۵  سال بوده است .

سرخک در کودکان کم سن و سال و آنهايي که دچار فقر غذايي هستند شديدتر بوده و ممکن است با نشانه هاي خونريزيهاي جلدي ، از دست دادن پروتئين به دليل ضايعات روده اي ، التهاب گوش مياني ،‌ زخم دهان ،‌ از دست دادن آب بدن ،‌ اسهال ، کوري ، عفونتهاي شديد پوست همراه باشد .

کودکان مبتلا به کمبود ظاهري و يا مخفي ويتامينها بيشتر در خطر ابتلا به عوارض سرخک مي باشند .

متوسط ميزان کشندگي اين بيماري در کشورهاي در حال توسعه در سطح جهاني بين ۵-۳ درصد بوده است و در بعضي مناطق به ۳۰-۱۰ درصد مي رسد .

اين بيماري در کودکاني که در مرز فقر غذايي هستند ممکن است منجر به ايجاد سندرم کواشيورکور و کمبود بيشتر ويتامين A شده که منجر به کوري آنها مي گردد .

ممکن است چند سال بعد از ابتلا به سرخک به شکلي بسيار نادر ( يک مورد در هر ۱۰۰ هزار مورد بيماري ) التهاب نکروز دهنده عمومي تحت حاد مغز( Subacute Sclerosing Panencephalittis) ايجاد شود .

تشخيص بيماري معمولاً بر زمينه نشانه هاي باليني و شواهد اپيدميولوژيکي استوار است ولي اگر با تأييد آزمايشگاهي همراه باشد بهتر است .

آزمايشهاي سرمي براي جستجوي ايمنوگلوبينهاي اختصاصي ويروس سرخک يا افزايش قابل توجه پادتن در دو آزمايش متوالي سرم بيمار در مرحله حاد و نقاهت مي تواند تشخيص باليني را تأييد کند.

 

* وقوع : قبل از واکسيناسيون گسترده بر عليه اين بيماري سرخک به شدت شيوع داشت و  ۹۰ درصد   از مردم قبل از ۲۰ سالگي به آن مبتلا مي شدند .

سرخک در جوامع بزرگ شهري بومي بوده و تقريباً هر ۲ تا ۳ سال يکبار به صورت همه گير شايع مي شد .

سرخک در آب و هواي معتدل بيشتر در اواخر زمستان و اوايل بهار و در آب و هواي گرمسيري بيشتر در فصول خشک سال شايع مي گردد .

* مخزن : انسان مخزن اين ويروس است .

* روش انتقال : انتقال بيماري از طريق انتشار قطره هاي آب دهان و يا تماس مستقيم با ترشحات بيني و يا گلوي افراد آلوده و با نسبت کمتري به وسيله اشيايي که به تازگي به ترشحات بيني و گلو آلوده شده اند صورت ميگيرد . سرخک يکي از مسري ترين بيماريهاي واگيردار است .

* دوره کمون : حدوداً ۱۰ روز است . ممکن است از فاصله تماس با ويروس تا شروع تب ۷ تا ۱۸ روز و تا ظهور راشهاي جلدي حدود ۱۴ روز طول بکشد .

* دوره واگيري : کمي قبل از شروع تب تا ۴۵ روز بعد از ظهور راشهاي جلدي قابليت انتقال وجود دارد ، واگيري در دومين روز بعد از ظهور راشهاي جلدي به حداقل مي رسد .

تاکنون گزارشي از واگيري ويروس واکسن داده نشده است .

* حساسيت و مقاومت :